De geschiedenis van Vollersgracht 11 (vroeger Wijk 6, nummer 706/707/708)

Vollersgracht 11 was vroeger een poort, waar aan het begin van de 19e eeuw een huis stond (nr 708). Dit huis stond aan de noordzijde van de poort, achter de huidige nummers 7 en 9. Het is perceel nummer 1268 op de kadastrale kaart van 1815. Het huis werd in 1815 bewoond door Johannes Goddijn (Gordijn), koopman. Hij is eigenaar van het huis en de poort. Blijkens de volkstelling van 1818 is hij getrouwd en heeft hij drie kinderen.
Op 6 april 1820 verkoopt Johannes Goddijn een stukje grond dat aan de poort ligt, waarop twee huisjes hebben gestaan. Dit waren de nummers 706 en 707. De nieuwe eigenaar is Anthony Bosman, blikslager, wonende aan de Hooglandse Kerkgracht. Op 25 november 1825 verkoopt Goddijn zijn woonhuis en de poort aan Hermanus Proper, predikant bij de Nederduitsch Gereformeerde Gemeente, die op Oude Vest 105 woont. Bij dat huis hoort een grote tuin die grenst aan de poort en het huis van Johannes Goddijn. Goddijn blijft in het huis wonen. Hij staat nog vermeld bij de volkstelling van 1829. Hij is op dat moment 80 jaar is. Zijn vrouw, Johanna Aalberse is dan 58. Er wonen nog twee kinderen: Albertus, tabakskerver, 21 jaar en Pieter, timmerman, 18 jaar.

Bij de volkstelling van 1839 worden geen bewoners meer vermeld.
In 1842 wordt nummer 708 samen met Oude Vest 105 door de erfgenamen van Hermanus Proper verkocht aan Jacobus Dermont, theoloog, doctor en predikant bij de Nederduits Gereformeerde gemeente.
Op 12 februari 1846 gaat bij acte van scheiding de eigendom over aan Johanna Elisabeth de Ruijter, weduwe van Jacobus Dermont.

In het bevolkingsregister worden vanaf 1877 toch weer bewoners vermeld van Vollersgracht 11. Bovenaan de pagina staat ‘Poort’. Waarschijnlijk is het huis in de poort dan weer geschikt gemaakt voor bewoning.
Vanaf 18 augustus 1877 wordt het huis bewoond door Willem van Weeren, Metselaar, 28 jaar (geb. 02-09-1849), zijn vrouw Koosje Johanna de Nobel, 31 jaar, (geb. 08-02-1846) en drie kinderen:
Susanna, 5 jaar, (geb. 07-12-1871)
Willem, 2 jaar, (geb. 03-03-1875)
Hendrik Johannes, 7 maanden, (geb. 01-01-1877)
Vanaf 13 januari 1880 zijn de bewoners: Dirk Vroon, 45 jaar, (geb. 26-08-1834), zijn vrouw Jacoba Moene, 45 jaar (geb. 27-03-183) en drie kinderen: Elisabeth, 13 jaar (geb. 29-09-1866)
Jan, 7 jaar (geb. 11-11-1872)
Dirk, 5 jaar (geb. 31-01-1875)
Het woord ‘Poort’ bovenaan de pagina van het bevolkingsregister van 1870-1880 is op een gegeven moment doorgestreept en daarbij is geschreven: ‘Voltooid en in aanbouw tezamen 9 huisjes’. Het bouwjaar ligt dus ergens tussen 1870 en 1880. In het bevolkingsregister van 1890 worden deze huisjes aangeduid als ‘Van Dishof’. Over de locatie van de huizen zijn (nog) geen exacte gegevens bekend, maar het is zeer waarschijnlijk dat ze hebben gestaan op het terrein dat is gelegen achter de panden Vollersgracht 13 t/m 21. De huizen hebben daar in ieder geval gestaan tot 1925. In een bericht in de Nieuwe Leidsche Courant van 22 augustus 1924 over onbewoonbaarverklaringen staat dat Van Dishof nummers 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, en 9 op 6 mei 1925 ontruimd moeten zijn. Het is goed mogelijk dat de huizen nog hetzelfde jaar zijn gesloopt. Het terrein is daarna in gebruik bij Wasserij P. Stoeke die op Vollersgracht 23 is gevestigd. Dit bedrijf vraagt in september 1926 om een ‘vergunning tot het uitbreiden van de ververij en stoomerij in de perceelen Voldergracht No. 23 en Van Dishof No. 6, kadastraal bekend gemeente Leiden, Sectie H, No. 2949 en 2739.’ (bericht NLC 11-09-1926). De wasserij heeft dan in ieder geval een deel van het terrein van het voormalige hofje in gebruik genomen. Zeker is dat later het hele terrein van Vollersgracht 11 en alles wat achter Vollersgracht 13 t/m 21 ligt door de wasserij wordt gebruikt. Ook Vollersgracht 21 en 25 worden bij het bedrijf betrokken. Vollersgracht 23 en 25 worden later afgestoten. Wasserij Stoeke blijft gevestigd op nummer 21. Ze zitten daar tot in ieder geval 1949. Op 17 november 1951 worden de bedrijfspanden 11 en 21 overgenomen door de Firma Kasteel, een machine-, plaat- constructiewerkplaats die daarvoor gevestigd was op Clarensteeg 15. Dit bedrijf vertrekt in 1972 naar Zoeterwoude. (www.kasteelbv.nl)

Ook in het bevolkingsregister van 1890 staan er bewoners vermeld van Vollersgracht 11. Kennelijk bestaat het huis in de poort dan nog steeds.
In 1890 wordt het huis bewoond door Hendrik van der Zeeuw, 67 jaar, (geb. 20-10-1823), zijn vrouw Jacomina Zuurdeeg, 61 jaar (geb. 02-11-1829) en twee kinderen:
Willem, 20 jaar, (geb. 10-07-1870)
Petronella, 21 jaar, (geb. 26-02-1869)
Bij hen in huis woont Apolonia Grönloh, 6 jaar (geb. 12-01-1884). Ze blijft tot 20 mei 1890.
Petronella verhuist op 28 september 1894 naar Den Haag.
Willem vertrekt op 2 november 1896.
Hendrik van der Zeeuw overlijdt op 11 juni 1897, 73 jaar oud. Zijn vrouw Jacomina Zuurdeeg verhuist zeer waarschijnlijk datzelfde jaar naar Janvossensteeg 1.
Op 12 augustus 1897 komen Johannes Klein arbeider, 23 jaar (geb. 04-05-1874) en vrouw Pieternella van der Zwan, 22 jaar (geb. 09-05-1875). Ze vertrekken op 1 april 1898.
Op 9 mei 1898 zijn er nieuwe bewoners. Ze komen uit Van Dishof 1. Het zijn Jacobus van der Weijden werkman, bankwerker, smid, 40 jaar (geb. 19-02-1858), zijn vrouw Alida Kettenis en vijf kinderen:
Pieter Johannes, fabrieksarb smid, 12 jaar (geb. 02-08-1985)
Jacobus Hubertus, 11 jaar (geb. 20-03-1887)
Hubertus Jacobus, 8 jaar (geb. 01-10-1889)
Alida, 7 jaar (geb. 02-05-1891)
Johanna Catharina, fabrieksarbeidsrter, lakenweefster, 16 jaar, (geb. 16-08-1881).
Bij hen in huis woont ook nog en schoonmoeder: Alida v d Weijden, weduwe Kettenis, 85 jaar (geb. 13-06-1812)
De hele familie Van der Weijden verhuist op 2 mei 1901.
Op 25 april 1901 komt Cornelia Turenhout, wed. A. de Haas, werkster, 55 jaar (geb. 07-09-1845) van Van Dishof 4, met vier kinderen en een kleindochter:
Anna Johanna, weefster, 23 jaar (geb. 05-11-1877)
Arnoldus, wever, 20 jaar (geb. 06-10-1880)
Johannes, voller, 16 jaar (geb. 11-06-1885)
Gerritje, spoelster, 14 jaar (geb. 25-09-1886)
Wilhelmina Johanna Cornelia, kleindochter, 3 jaar (geb. 31-08-1898)
Johannes overlijdt op 29 juni 1901.
Anna Johanna trouwt op 23 april 1902, met Johannes Israël Erades.
Arnoldus trouwt op 31 mei 1905 met Catharina Schouten.
Kleindochter Wilhelmina Johanna Cornelia trouwt eveneens. (huwelijksjaar niet leesbaar).
Volgens het adresboek blijft Weduwe A. de Haas-Turenhout nog tot zeker 1911 op dit adres wonen.
Daarna worden geen bewoners meer vermeld.

Begin jaren 80 van de 20e eeuw wordt het bedrijfsterrein achter de panden 11-21 opnieuw gebruikt voor de bouw van een hofje. Het hofje is toegankelijk via de begane grond van nummer 21. Nummer 11 wordt gebruikt als pakhuis.